Tijdens mijn studie, midden jaren tachtig, zat biologisch bouwen in hetzelfde hoekje als zelf brood bakken en een geit in de wei. Niets mis mee, maar het bleef een niche: veel gevoel, weinig bewijs.
Ondertussen liep de gewone bouw vast. Het binnenklimaat hielden we met kunst- en vliegwerk overeind: te droog of te vochtig, te warm of te koud. De akoestiek deugde niet, dus maakten we alles maar zwaarder. Galm opgelost, contactgeluid opgelost en nu staan we in juli te kijken naar een woning die 's nachts niet meer afkoelt. Massa als medicijn, oververhitting als bijwerking.
En toen kwam er een rapport dat het onderbuikgevoel vervangt door meetwaarden: Wood & Wellbeing, van ORGA architect met Built by Nature, op basis van ruim honderd studies. Drie manieren om ernaar te kijken:
Eén, het materiaal. Massief houten wanden leverden substantieel minder uren met oncomfortabele temperaturen op dan lichte houtskeletwanden of beton. Zichtbaar hout dempt vochtpieken met 50 tot 80 procent en houdt de luchtvochtigheid in de gezonde bandbreedte van 40 tot 60 procent. Passief. Zonder stroom, zonder onderhoud.
Twee, de mens. Cortisol, hartslagvariabiliteit: in houten ruimtes zakt de stressrespons meetbaar, gaan cognitieve tests sneller en foutlozer en slaapt men dieper. Het mooiste resultaat: mensen die zeggen niets met hout te hebben, reageren er fysiek net zo goed op. Geen smaak dus, maar biologie.
Drie, de rekensom. Gezondheidsgerichte woningen worden financieel hoger gewaardeerd evenals kantoren en scholen. In de bouw is gezondheid vrijwel nooit een gunningscriterium is. Daar ligt een knop waar niemand aan draait.
Eén waarschuwing uit hetzelfde rapport: Wie het hout wegtimmert achter gips en het afwerkt met dekkende lak, houdt niets van het effect over. Maar álles in het zicht laten werkt evenmin. Bij boven de 80 procent zichtbaar houtoppervlak gaan mensen een ruimte als benauwend ervaren. Het optimum ligt tussen de 45 en 65 procent, niet méér hout dus, maar beter hout.
Lees het zelf, gratis te downloaden: orga-architect.nl/wood-wellbeing-nl
En kijk dan nog eens naar de grafiek met isolatiematerialen. Blijkt die geitenwollen sok al veertig jaar gewoon het beste te isoleren.